Ý nghĩa của mai, đào, quất trong bài trí cây cảnh ngày Tết cổ truyền

57
y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen

Bài trí cây cảnh ngày Tết cổ truyền với quất, đào, mai không chỉ cầu may mắn, tài lộc, bình an và hạnh phúc, sum vầy mà còn thể hiện đức tính cao quý của người quân tử. Mỗi loại mang ý nghĩa riêng không thể thay thế trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh của người Việt.

Phong tục cổ truyền ý nghĩa từ ngàn xưa

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 3
Khi trang trí nhà ngày Tết, người miền Bắc không bao giờ thiếu cây quất sum xuê hoa trái

Trong 6 loại cây trồng trong sân biệt thự đẹp có tác dụng phong thủy tuyệt vời thì cây đào, cây quất, cây mai chiếm vị trí thứ 1 và thứ 5.

Ngoài thói quen vùng miền nói riêng, mỗi dịp xuân về trên khắp đất nước Việt đâu đâu cũng bài trí cây cảnh ngày Tết với đào, quất hay mai rực rỡ sắc màu.

Ai muốn tìm hiểu cội nguồn văn hóa dân tộc thì đọc sách vở hoặc hỏi người lớn tuổi hơn mình. Nhưng đa số mọi người tiếp thu phong tục trang trí Tết cổ truyền đẹp đẽ này như điều hiển nhiên.

Theo đó, không ai bảo ai, cứ tới những ngày cuối năm Âm lịch là người người, nhà nhà tất bật mua sắm. Dù giàu sang hay nghèo hèn, dù thảnh thơi hay bận rộn cũng phải dành thời gian bài trí hoa ngày Tết, bài trí bàn thờ ngày Tết tươm tất nhất có thể.

Không mâm cao cỗ đầy nhưng chí ít cũng phải có một cành đào nho nhỏ, một cây quất xinh xinh hay một chậu mai vàng rực mới thấy vui cửa vui nhà. Không có là coi như cả năm vừa qua làm ăn thất bại.

Cách bài trí cây cảnh ngày Tết về cơ bản có công thức giống nhau ở các vùng miền. Chúng được đặt trước cửa chính (dưới hiên nhà), trên bàn tiếp khách hay cắm trên bàn thờ tổ tiên.

Ý nghĩa cây mai, đào, quất trong bài trí cây cảnh ngày Tết

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 8
Khi bài trí nhà cửa ngày Tết, người miền Nam không thể thiếu cây mai vàng rực

Các cụ ta xưa vừa uyên bác vừa vô cùng sâu sắc. Mọi thứ được bài trí ngoài vườn không phải ngẫu nhiên. Từng bố cục đều mang ý nghĩa riêng. Chọn cây mà đặt trong nhà cũng vậy.

Trong đó, một số cây trở thành biểu tượng. Chúng không chỉ có ý nghĩa lớn trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh mà còn đi vào thơ ca, hội họa, điêu khắc và nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau. Bởi thế, không phải bỗng dưng muốn trang trí Tết đẹp cần phải có đào, quất hay mai.

Nhân dịp năm hết Tết sắp đến, Phong Thủy Nhà Xinh mạo phép chia sẻ một số hiểu biết của mình để phần nào đóng góp thêm chút kiến thức nhằm giải thích phong tục đẹp đẽ này của dân tộc ta.

1. Ý nghĩa biểu tượng của cây quất ngày Tết

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 9
Cả năm làm lụng mà Tết nhất không mua nổi cây quất, đào, mai trưng bày thì coi như thất bại (Ảnh: Pixabay)

Tượng trưng cho sự may mắn: Trong tiếng Hán, ‘cây Quất’ còn được gọi là ‘Quất thụ’ hay ‘Kết thụ’. Ý chỉ các loài cây họ nhà cam, quýt. Mà ‘Kết’ lại phát âm tương tự ‘Cát’ trong từ ‘Cát tường’ tượng trưng cho sự may mắn.

Tạo không khí vui vẻ, đầm ấm: Quất thường ra lộc, đơm hoa kết trái sum xuê vào dịp đầu xuân; quả quất, cam, quýt hình tròn đầy; khi chín mọng có màu vàng, đỏ sặc sỡ, vui tươi nên trang trí trong nhà thể hiện sự sung túc, quây quần.

Ước nguyện một Năm mới bình an, phát tài phát lộc là ý nghĩa của quất khi hiện diện trong các gia đình ngày Tết Nguyên Đán cùng với cây đào ở miền Bắc, cây mai ở miền Nam.

Với các ý nghĩa đó, khi chọn bài trí cây cảnh ngày Tết; cây quất luôn được tạo hình cây bonsai với nhiều kiểu dáng khác nhau. Chúng được đặt trong chậu làm cây cảnh nội thất hoặc trồng trước cửa nhà, vừa làm đẹp vừa ăn quả.

2. Ý nghĩa biểu tượng của cây đào ngày Tết

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 1
Trồng đào vừa trừ tà, làm sạch không khí… (Ảnh: Zing.vn)
y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 6
Lại cầu chúc cho một Năm mới nhiều thắng lợi mới

Trừ tà: Như Phong Thủy Nhà Xinh từng chia sẻ, trong 7 loại cây trừ tà nên trồng trong sân vườn thì đào đứng đầu danh sách. Bởi nó có dương khí mạnh. Với tác dụng xua đuổi tà khí, đào góp phần làm cho môi trường nhà ở thêm sạch sẽ, trong lành hơn.

Tượng trưng cho Năm mới tốt đẹp: Trong phong thủy, cây đào có hoa 5 cánh được ví là tinh hoa của Ngũ hành. Chưa kể, cứ mỗi dịp Tết đến đào lại nở hoa chi chít nhuộm hồng đất trời. Nó giống như dấu hiệu thông báo một Năm mới tốt đẹp đang sang.

Tượng trưng cho khởi đầu mới thắng lợi: Trưng bày cây đào ngày Tết không chỉ cho không gian nhà cửa đẹp mắt, không khí rộn ràng mà còn tượng trưng cho khởi đầu mới nhiều thắng lợi.

3. Ý nghĩa biểu tượng của cây mai ngày Tết

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 2
Cây mai tượng trưng cho sự cao thượng, giàu sang (Ảnh: lamtho.vn)

Biểu tượng của người quân tử: Cùng với đào, mai là loài cây phú quý, thanh cao nổi tiếng từ thời thượng cổ. Dù trong điều kiện thời tiết nắng nóng (mai vàng), khô cằn hay buốt giá khắc nghiệt (mai trắng); chúng vẫn hiên ngang vươn lên mạnh mẽ, đâm chồi nảy lộc, nở hoa tươi thắm, tinh khiết vô ngần. Chính bởi khả năng đó, mai được ví như đức tính của người quân tử.

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 5
Cây mai biểu tượng cho đức tính của người quân tử (Ảnh: Pixabay)

Tượng trưng cho sự cao thượng, giàu sang. Từ xưa, cây mai là 1 trong 4 loại cây phong thủy (bộ Tứ Quý Tùng, Cúc, Trúc, Mai) xuất hiện trong hội họa, điêu khắc, thơ ca…biểu tượng cho mùa xuân ấm áp. Trúc tượng trưng cho mùa hạ. Cúc tượng trưng cho mùa thu. Tùng tượng trưng cho mùa đông.

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 10
Mai tượng trưng cho sự ban phúc (Ảnh: tuonggohungthinh.vn)

Những bông hoa 5 cánh của đào, mai tượng trưng cho sự ban Phúc. Người xưa có câu ‘Mai khai năm Phúc’ ngụ ý chỉ đầu xuân mai nở sẽ hứa hẹn một năm phước lộc tràn đầy. Bởi vậy, khi mua cành đào, cành mai hay cây đào, cây mai trưng bày Tết nhất định phải có đầy đủ cả lá, hoa, chồi non và nụ để kịp nở rộ đúng vào ngày chính lễ. Nếu có quả nữa thì thật sự viên mãn.

y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 4
Hoa đào 5 cánh tươi hồng trong nắng xuân (Ảnh: Pixabay)
y nghia cua mai dao quat trong bai tri cay canh ngay tet co truyen 11
Cùng hoa mai 5 cánh tượng trưng cho sự ban Phúc (Ảnh: thaidui.com)

Dẫu biết rằng Phúc không thể kêu cầu. Nó chỉ đến khi chúng ta làm những điều tốt đẹp. Nhưng bài trí cây cảnh ngày Tết cổ truyền với mai, đào, quất còn như lời nhắc nhở con cháu phải sống sao cho phải đạo. Cuộc đời mỗi người là chuỗi những quan hệ nhân – quả, không ai tránh được. Chỉ khi cho đi sự tử tế chúng ta mới nhận lại được điều bình an. Đó chính là Phúc.

Tiểu kết

Dù xuất hiện với bất cứ vai trò gì trong cách bài trí cây cảnh ngày Tết Nguyên Đán thì bản thân các cây mai, đào, quất cũng cho chúng ta nhiều bài học nhân văn về cuộc sống.

Giữa xã hội ngày càng giao thoa nhiều nền văn hóa tân tiến trên thế giới, Phong Thủy Nhà Xinh hy vọng những nét đẹp tinh túy này của nước Việt không bao giờ bị mai một.

Chúc quý vị Năm mới Vạn Sự Bình An – Tấn Tài Tấn Lộc!